ਰਾਜਨੀਤੀ ਦੀ ਸ਼ਤਰੰਜ ‘ਚ ਘੋੜਾ ਢਾਈ ਘਰ ਹੀ ਨਹੀਂ ਚਲਦਾ ਨਾ ਹੀ ਪਿਆਦਾ ਇੱਕ ਘਰ ਚਲਦਾ ਹੈ , ਰਾਜਨੀਤੀ ਦੀ ਸ਼ਤਰੰਜ ਵਿੱਚ ਊਠ ਤਿਰਛਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਮਾਰਦਾ ਨਾ ਹੀ ਹਾਥੀ ਸਿਰਫ ਸਿੱਧਾ ਮਾਰਦਾ ਹੈ ! ਰਾਜਨੀਤੀ ਦੀ ਸ਼ਤਰੰਜ ਵਿੱਚ ਵਜ਼ੀਰ ਰਾਜੇ ਦਾ ਰਾਹ ਸਾਫ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਖੁਦ ਹੀ ਰਾਜੇ ਕੋਲੋਂ ਵੀ ਡਰਦਾ ਹੈ ! ਇੱਥੇ ਪਿਆਦੇ ਹਰ ਪਾਸੇ ਚਲਾਏ ਜਾਂਦੇ ਨੇ ਕੁਟਵਾਏ ਜਾਂਦੇ ਨੇ ਮਰਵਾਏ ਜਾਂਦੇ ਨੇ ਹਰਾਏ ਜਾਂਦੇ ਨੇ ਤੇ ਲੋੜ ਪੈਣ ਤੇ ਜਿਤਾਏ ਜਾਂਦੇ ਨੇ ! ਰਾਜਨੀਤੀ ਦੀ ਸ਼ਤਰੰਜ ਵਿੱਚ ਬਾਜ਼ੀ ਦੋ ਧਿਰਾਂ ਵਿੱਚਕਾਰ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਸਿਰਫ ਬਹੁਤ ਧਿਰਾਂ ਵਿੱਚਕਾਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਪਰ ਜਿੱਤਦਾ ਉਹ ਹੈ ਜੋ ਇਹ ਖੇਡ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦਾ ਹੈ ! ਰਾਜਾ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਜਿੱਤਣ ਲਈ ਬਿਸਾਤ ਵਿਛਾਉਂਦਾ ਹੈ , ਹਰ ਖਾਨੇ ‘ਚ ਮਨਮਰਜ਼ੀ ਦੇ ਮੋਹਰੇ ਟਿਕਾਉਂਦਾ ਹੈ , ਹਰ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਦਾਅ ਤੇ ਲਾਉਂਦਾ ਹੈ ! ਇਸ ਖੇਡ ‘ਚ ਲੱਥੀਆਂ ਪੱਗਾਂ ਤੇ ਵੱਢੇ ਸਿਰਾਂ ਦਾ ਕਿਤੇ ਹਿਸਾਬ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ! ਕੋਈ ਕਮੀਸ਼ਨ ਕਦੇ ਵੀ ਪਿਆਦਿਆਂ ਦੇ ਹੱਕ ‘ਚ ਨਹੀਂ ਭੁਗਤਦਾ ! ਰਾਜੇ ਬਿਸਾਤ ਵਿਛਾਉਂਦੇ ਨੇ ਮਨ ਪਰਚਾਉਂਦੇ ਨੇ ਤੇ ਫਿਰ ਅਗਲੀ ਬਾਜ਼ੀ ਤੱਕ ਜਿੱਤੀ ਬਾਜ਼ੀ ਦੇ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ ਛਪਵਾਉਂਦੇ ਨੇ ! ਰਾਜਨੀਤੀ ਦੀ ਸ਼ਤਰੰਜ ਦੀ ਵਿਆਕਰਣ ਹੋਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ !| ******************** ( ਕਾਹਨ ਸਿੰਘ ਪਨੂੰ ਦੇ ਸੰਦਰਭ ‘ਚ )